Sporządzanie rocznego PIT powinniśmy rozpocząć od ustalenia, z jakiego źródła otrzymaliśmy przychody w poprzednim roku podatkowym.
Źródła otrzymanego przychodu oraz metoda ich opodatkowania warunkują rodzaj zeznań, na których powinniśmy się rozliczyć. Czasem zdarza się, że w danym roku mamy przychody z więcej niż jednego źródła (różnego rodzaju), opodatkowane zgodnie z różnymi zasadami, co wiąże się z koniecznością wypełnienia więcej niż jednego zeznania.
Jeśli chodzi o opodatkowanie dochodów (przychodów) osób fizycznych obowiązują następujące formularze zeznań rocznych: PIT-38, PIT-36, PIT-28, PIT-36L, PIT-37, PIT-39.
Uwaga!
Nawet jeśli uzyskany w roku podatkowym dochód, do opodatkowania zgodnie ze skalą podatkową, nie przekroczył kwoty niepowodującej konieczności zapłacenia podatku (czyli 3091 zł), musimy wypełnić zeznanie podatkowe. Wpisujemy w nim podatek dochodowy w wysokości zero zł, a odprowadzone zaliczki na podatek zostaną nam zwrócone jako nadpłata podatku.
1. Najczęściej składaną deklaracją jest PIT-37. Sporządzamy ją, gdy mamy przychody:
- za pośrednictwem pracodawcy,
- wyłącznie w Polsce,
- podlegające opodatkowaniu przy zastosowaniu skali podatkowej, w szczególności przychody:
- zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego (np. zasiłek chorobowy), z emerytur lub rent krajowych (w tym rent socjalnych, rent strukturalnych), zasiłków przedemerytalnych, świadczeń przedemerytalnych, należności z tytułu członkostwa w rolniczych spółdzielniach produkcyjnych lub innych spółdzielniach zajmujących się produkcją rolną
- ze świadczeń wypłaconych z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Funduszu Pracy (np. zasiłku dla bezrobotnych)
- ze stosunku zatrudnienia (w tym spółdzielczego stosunku pracy), pracy nakładczej, stosunku służbowego
- z działalności wykonywanej osobiście (np. z umów zlecenia)
- ze stypendiów
- z innych praw majątkowych i praw autorskich
2. W przypadku, gdy nie wypełniamy wyżej wymienionych warunków, bo w roku podatkowym prowadziliśmy otrzymaliśmy dochody z zagranicy lub działalność gospodarczą czy działy specjalne produkcji rolnej opodatkowane według skali podatkowej lub mamy dochody z najmu lub mamy obowiązek doliczyć do uzyskanych dochodów przychody małoletnich dzieci (wykazywane w załączniku PIT/M), wówczas rozliczamy się na formularzu PIT-36, w którym jednocześnie wpisujemy przychody podane w punkcie pierwszym (np. wynagrodzenie z umowy o pracę), jeśli takie mieliśmy.
3. Jeżeli dla dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej lub działów specjalnych produkcji rolnej wybraliśmy opodatkowanie jednolitą 19% stawką podatku, składamy odrębne zeznanie na druku PIT-36L.
4. Jeżeli dla przychodów z działalności gospodarczej lub z tytułu umów podnajmu, dzierżawy, najmu lub innych umów o podobnym charakterze wybraliśmy opodatkowanie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, wypełniamy osobne zeznanie na formularzu PIT-28.
5. Gdy osiągnęliśmy przychody z kapitałów pieniężnych, np. z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną, pochodnych instrumentów finansowych (tj. kontraktów terminowych, opcji itp.), sprzedaży papierów wartościowych (takich jak certyfikaty inwestycyjne, obligacje, akcje itp.), sporządzamy odrębną deklarację na formularzu PIT-38.
6. Postępowanie przy rozliczaniu dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych (np. prawa wieczystego użytkowania gruntu, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu) zależy od daty nabycia zbywanej nieruchomości lub prawa. Gdy sprzedawane prawo lub nieruchomość kupiliśmy:
- do końca 2006 r., sporządzamy deklarację PIT-23,
- w latach 2007-2008, rozliczenia podatku dokonujemy na formularzu PIT-36L lub PIT-36 lub PIT-38,
- po 2008 r., wysyłamy zeznanie roczne PIT-39.
Można tym samym wyobrazić sobie sytuację, w której w 2011 r. uzyskaliśmy wynagrodzenie z umowy o pracę, osiągnęliśmy przychody z najmu (dla których wybraliśmy formę opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych), sprzedaliśmy na giełdzie akcje, prowadziliśmy działalność gospodarczą, dla której, jako formę opodatkowania, wybraliśmy jednolitą 19% stawkę podatku.
Wówczas do 30 kwietnia 2012 r.: PIT-38, w którym wpisujemy dochody (lub stratę) ze zbycia akcji, PIT-37, w którym rozliczamy dochody ze stosunku pracy, PIT-36L, w którym wpisujemy dochody z działalności gospodarczej opodatkowane jednolitą 19% stawką podatku , do 31 stycznia 2012 r. sporządzamy do urzędu skarbowego PIT-28, w którym rozliczamy przychody z najmu.